Publications

CLICK HERE for a full list of publications

 

 

 

Most recent books

Marcel Barnard, Stemmen uit broos lompenpapier. Queeste in een drukwerkje van H.N.Werkman, Ascensus ad Inferos (1942), Haarlem: Teylers Stichting 2020, 32pp. Inclusief full-color-reproductie van het werk.

 

 

 

 

Marcel Barnard, Meditaties van de ziel, Amsterdam: Vesuvius 2020, € 14,50.

 

 

Hoe zou een weldenkend mens — een academicus, een intellectueel — nog kunnen geloven? Marcel Barnard zocht een antwoord op die vraag en beschrijft zijn zoektocht in dit boekje.

"Ik ben tijdens mijn queeste bij mijzelf gebleven, bij mijn dagelijkse bestaan, bij mijn eigen leven en de toevallige loop die het genomen heeft. Wat ik er aantrof heb ik gewikt en gewogen. En dat heb ik op papier gezet. (...) Deze meditaties heb ik niet geschreven om een of andere boodschap uit te dragen; wie preekt heeft misschien een boodschap, wie mediteert keert in zichzelf en kijkt van daaruit de wereld in. In deze meditaties leerde ik daarom evengoed mijzelf kennen als God en de wereld waarin ik leef. Voor mij was dat een ervaring van een schoonheid die zich alleen laat uitdrukken in een beeldende en metaforische taal."

 

 

Cas Wepener, Ignatius Swart, Gerrie ter Haar, Marcel Barnard (with others), Bonding in Worship. A Ritual Lens on Social Capital in African Independent Churches in South Africa (= Liturgia Condenda 30), Leuven/ Paris/ Bristol CT: Peeters 2019

One of the most exciting projects I have ever worked on! Ethnographic and Liturgical research of an African Independent Church in the green and rolling hills of the Eastern Cape, South Africa. Never before worship, liturgical dance and drumming, liturgical leadership and the social aspects of worship in African Independent Churches were so extensively researched.

This book is the final comprehensive and synthesising product of a research project in which an international and interdisciplinary team of scholars from theology, religion and development studies present their findings. 

The book is published in the Liturgia Condenda Series of Peeters, Louvain. With many pictures in full-colour. Thanks to my co-researchers: Cas Wepener, Gerrie ter Haar, Naas Swart, -- as well as Abamfo Atiemo, Henry Mbaya, Bethel Müller +, Ian Nell, Johan Cilliers, Marthie Momberg, Thias Kgatla, Sias Meyer. 

 

 

Marcel Barnard, Wessel Stoker (red.), God in hedendaagse kunst, Soest: Boekscout 2018, 291pp., € 21,99

God in de kunst was lange tijd geen vanzelfsprekend thema. Vanaf de jaren ’80 van de vorige eeuw kwam er in Nederland een kentering zowel in de beeldende kunst als in de literatuur. Men raakte weer in de christelijke religie geïnteresseerd.
In dit boek laten de auteurs zien dat God in hedendaagse kunst aanwezig is, soms los van het kerkelijke christendom, maar steeds in samenhang met de Bijbel of de christelijke traditie. Voorbeelden uit beeldende kunst, literatuur, muziek, film, videogames en performancekunst worden gegeven. De hedendaagse cultuur blijkt een vindplaats van God te zijn, zo zal de lezer ontdekken.

In deel één komen kunstenaars aan het woord. Het boek opent met een gedicht van Willem Jan Otten, en gesprekken met twee beeldend kunstenaars, Harald den Breejen en Gijs Frieling. Barnard beschrijft in dat kader een fascinerende film van Jeremy Millar, The Oblate. Daarna volgen delen over de beeldende kunst (Stoker over het beeldverbod, Spijkerboer over Belinda de Bruyckere, Uitgeest over de religieuze betekenis van het blauw), literatuur (Van Tooren over Eric-Emanuel Schmitt, Enklaar over Martin Walser, Smedes over Christian Wiman en Goud over God in de Nederlandse literatuur), muziek (Steunenbrink over Schoenbergs Moses en Aaron, Reitsma over God bij Messiaen), films (De Bleeckere over God in hedendaagse films, Bosman over God in video-games) en performance (Belderbos). Het boek wordt omlijst door een inleiding en conclusie van de redactie.

Het boek is het resultaat van een studiedag in 2017 op de PThU Amsterdam, georganiseerd door Figura Divina, een collectief van theologen en religiewetenschappers van verschillende faculteiten die wil aandacht vragen voor de diepgaande verbinding tussen kunst en religie in de breedste zin. 

 

Marcel Barnard, Tot Gods eer. Handreiking voor gesprekken over liturgie, Utrecht: Boekencentrum, 2018 – 48pp, € 5,99

Er verandert veel in de kerk: er wordt geëxperimenteerd, gepionierd en veel gediscussieerd. Hierdoor heerst er in veel gemeenten verwarring als het gaat om liturgie. Dit was voor de Protestantse Kerk reden om liturgie op haar agenda te zetten. Op verzoek van de Generale Synode van de PKN schreef Marcel Barnard een gespreksboek voor predikanten, kerkenraden en gemeenteleden over liturgie. In dit boek beschrijft hij protestantse liturgie, licht hij de achtergronden ervan toe, en geeft hij een kleine protestantse theologie van de liturgie. Daarnaast laat hij zien uit welke verschillende tradities de protestantse liturgie wordt gevoed.

De PThU en de Protestantse Kerk lieten vervolgens vier korte filmpjes maken door filmmaker Sander Lowie, waarin de verschillende soorten liturgie die in de Protestantse Kerk worden gebruikt, prikkelend in beeld komen.  De filmpjes ondersteunen het boek en zijn gratis beschikbaar op www.protestantsekerk.nl/liturgie.

 

Marcel Barnard, Johan Cilliers, Cas Wepener, Worship in the Network Culture. Fields and Methods, Concepts and Metaphors ( Liturgia Condenda 28), Leuven etc.: Peeters 2014

.

 

Key publications

• Mirella Klomp, Marcel Barnard, 'Sacro-Soundscapes: Interpreting Contemporary Ritual Performances of Sacred Music through the Case of The Passion in the Netherlands, in: International Journal of Practical Theology 21/2 (2017) 240-258.

. Cas Wepener, Henry Mbaya, Marcel Barnard, ‘Worship in the Corinthian Church (AIC) of Phepheni, Eastern Cape, South Africa, in Studia Liturgica 41 (2011) 252-273 [published in 2012]

• 'Ambivalent Images. Rethinking Biennale 52 Venice/ Documenta 12 Kassel and the Task of Practical Theology', in International Journal of Practical Theology 14/1 (2010) 68-85

• 'Flows of Worship in the Network Society. Liminality as Heuristic Concept in Practical Theologie Beyond Action Theory, In die Skriflig 44/1 (2010) 67-84

• ‘Bricolageliturgie: Liturgical Studies Revisited’, in: Verbum et Ecclesia 29/1 (2008) 14-31 (= idem, in F. Gerrit Immink and Cas J.A. Vos (eds.), God in een kantelende wereld. Geloof en kerk in veranderende contexten, Pretoria/ Zoetermeer 2009, 310-325

. Marcel Barnard, Gerda van de Haar (red.), De Bijbel cultureel. De Bijbel in de kunsten van de 20e​ eeuw, Zoetermeer: Meinema 2009.

• ‘Secular feast and christian feast in Schleiermacher’s Practical Theology and Aesthetics. A theoretical contribution to the study of liturgy and the arts’, in: P. Post, G. Rouwhorst, L. van Tongeren en A. Scheer (red.), Christian feast and festival, (= Liturgia Condenda 12, 185-203), Leuven 2001

• Liturgiek als wetenschap van christelijke riten en symbolen, (= oratie Universiteit van Amsterdam), Amsterdam 2000

 

Books (co-)written

.  Marcel Barnard, Stemmen uit broos lompenpapier. Queeste in een drukwerkje van H.N.Werkman, Ascensus ad Inferos (1942), Haarlem: Teylers Stichting 2020, 32pp. (Inclusief full-color-reproductie van het werk.)

.  Marcel Barnard, Meditaties van de ziel, Amsterdam: Vesusius 2020.

.  Cas Wepener, Ignatius Swart, Gerrie ter Haar, Marcel Barnard (with others), Bonding in Worship. A Ritual Lens on Social Capital in African Independent Churches in South Africa (= Liturgia Condenda 30), Leuven/ Paris/ Bristol CT: Peeters 2019.

.  Marcel Barnard, Tot Gods eer. Handreiking voor gesprekken over liturgie, Utrecht: Boekencentrum 2018.

.  Marcel Barnard, God en het museum (= Teylers Genootschapslezing), Haarlem 2013.

.  Marcel Barnard, Johan Cilliers, Cas Wepener, Worship in the network culture. fields and methods, concepts and metaphors (= Liturgia Condenda 28), Leuven/ Paris/ Walpole MA: Peeters 2014.

• Marcel Barnard, Liturgie voorbij de Liturgische Beweging. Over Evangelical Worship, Thomasvieringen, kerkdiensten in migrantenkerken en ritualiteit op het internet, Zoetermeer 2006

• Marcel Barnard, De dans kan niet sterven. Gerardus van der Leeuw herlezen. Essay over religie en cultuur (= Prof. dr G. van der Leeuw-stichting, Onderbreking 3), Zoetermeer 2004

. Marcel Barnard, Liturgiek als wetenschap van christelijke riten en symbolen (= Oratie Universiteit van Amsterdam), Amsterdam: Vossiuspers AUP 2000l 

• Marcel Barnard, Wat het oog heeft gezien: Verbeelding als sleutel van het credo, Zoetermeer 1997

• Marcel Barnard, Een weemoedige tint. Agnosticisme en estheticisme bij Allard Pierson (1831/1896), (= dissertatie Universiteit van Amsterdam), Meppel 1987.

 

Books (co-)edited

•  Marcel Barnard, Wessel Stoker (red.), God in hedendaagse kunst, Soest: Boekscout 2018.

.   Marcel Barnard en Wessel Stoker (red.), Apocalyps in kunst. Ondergang als loutering?, Zoetermeer: Meinema 2014.

.   Louis van Tongeren, Marcel Barnard, Paul Post & Gerard Rouwhorst (eds.), Patterns and Persons. A Historiography of Liturgical Studies in the Netherlands in the Twentieth Century (= Liturgia Condenda 25), Leuven 2010

•    Hans Alma, Marcel Barnard, Volker Küster (eds.), Visual Arts and Religion (= Contactzone 4), Berlin 2009

•    Marcel Barnard en Gerda van de Haar (red.), De Bijbel cultureel. De Bijbel in de kunsten van de twintigste eeuw, Meinema, Zoetermeer 2009 (received Netherlands Theology Publication Award 2011)

•    Marcel Barnard, Eward Postma, Klaas Zwanepol (red.), Pelgrimage naar het laatste veld van de vrijheid. Een boek herlezen en een thema overdacht, Budel: Damon 2005

•    Marcel Barnard, Margreet Limburg - Klokke, Louis van Tongeren (red.), Zeggen en zwijgen. Oecumenisch gebedenboek voor alledag, Zoetermeer 2005.

•    Marcel Barnard, Paul Post, Els Rose (eds.), A cloud of witnesses. Saints and role models in Christian liturgy (= Liturgia Condenda 18), Leuven 2004

•    Marcel Barnard, Gerben Heitink, Henk Leene (red.), Letter en feest. In gesprek met niek Schuman over Bijbel en liturgie, Zoetermeer 2004.

.  Marcel Barnard, Bert Jan Lietaert Peerbolte (red.), Openbaringen en visioenen. Betekenis en invloed van het boek Openbaring, Zoetermeer: Meinema 2003.

•    Marcel Barnard, Luco van den Brom, Frits de Lange (red.), Protestants geloven: bij bijbel en belijdenis betrokken, Zoetermeer 2003

•    Marcel Barnard en Niek Schuman (red.), Nieuwe wegen in de liturgie. De weg van de liturgie – een vervolg, Zoetermeer 2002

•    Marcel Barnard en Paul Post (red.), Ritueel bestek. Antropologische kernwoorden van de liturgie, Zoetermeer 2001

•    Marcel Barnard, Alle Hoekema, Hanneke Meuling-Korff (red.), Theologie in Mokum. Kerkelijke godgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam, Zoetermeer 2001.

•    P. Oskamp en N. Schuman (eindred.), M. Barnard, F.G. Immink, J.H. van der Laan, Th.M. van Leeuwen, D. Monshouwer, P. Oskamp, N.A. Schuman, J.H. Uytenbogaardt (red.), De weg van de liturgie. Tradities, achtergronden, praktijk, Zoetermeer 1998

.    Marcel Barnard, Abe van der Werff, Onderbreking. Deel 2: Dit is het einde niet. Profetie met het oog op het jaar 2000, Kampen: Kok 1998.

.    Marcel Barnard, Abe van der Werff, Onderbreking. Deel 1: Kunstopdrachten, Kampen: Kok 1997.